Hướng dẫn tô màu cel cổ điển từ A đến Z trong 画世界Pro

Tô màu cel cổ điển không phải là lấy màu nền rồi đổ thêm một lớp xám lên trên. Điểm cốt lõi của kỹ thuật này nằm ở việc tổ chức rõ màu cố hữu, màu môi trường, mặt sáng, mặt tối, ranh giới sáng tối và những vùng che khuất. Khi các yếu tố đó được sắp xếp đúng, nhân vật chỉ cần vài mảng màu phẳng vẫn có thể hiện rõ khối, chất liệu và hướng ánh sáng.

Bài hướng dẫn dưới đây được xây dựng trực tiếp từ toàn bộ video dài khoảng 2 phút 46 giây về quy trình tô cel trong 画世界Pro. Nội dung được sắp xếp lại thành một quy trình hoàn chỉnh, dễ thực hành hơn: từ kiểm tra line art, chọn bảng màu, phân tích ánh sáng, tạo layer bóng, xác định ranh giới sáng tối cho đến hoàn thiện nếp gấp và vùng khuất.

Toàn bộ video đang giải quyết vấn đề gì?

Nhân vật trong video mặc áo sơ mi xanh nhạt, quần tối màu và đứng trong tư thế chính diện hơi thả lỏng. Đây là một bài tập phù hợp để học cel shading vì hình thể có nhiều loại bề mặt khác nhau: da, tóc, vải sáng màu, vải tối màu, túi áo, cổ áo, cầu vai, nếp gấp ở tay và phần quần bị che bởi bàn tay.

Video chia bài học thành ba lớp tư duy chính:

• Màu nền không được tách rời môi trường: màu da, tóc, áo, mắt và quần đều phải chịu ảnh hưởng của ánh sáng chung.

• Cel shading không chỉ là “chia đôi sáng – tối”: ranh giới sáng tối phải bám vào khối, hướng sáng và chất liệu.

• Bóng phải đi theo cấu trúc: cần phân biệt bóng khối lớn, bóng do nếp gấp, bóng tiếp xúc và bóng che khuất.

Mốc nội dung chính trong video

• 00:00–00:20: giới thiệu bài tô cel, kiểm tra line art và chuẩn bị bản phác sạch.

• 00:20–00:55: xác định màu môi trường, điều chỉnh màu da, áo, tóc, mắt và quần.

• 00:55–01:30: giải thích mặt sáng, mặt tối và bản chất của ranh giới sáng tối.

• 01:30–02:15: dùng ảnh tham chiếu để tìm hướng sáng, phân tích khối lớn và tạo layer bóng.

• 02:15–02:46: chỉnh màu vùng tối, vẽ đường giao sáng tối, thêm bóng cấu trúc, khe khuất và chi tiết hoàn thiện.

Phần 1: Chuẩn bị line art và màu nền sạch

1. Kiểm tra bản vẽ trước khi tô

Trước khi chọn màu, hãy kiểm tra line art có đủ sạch để phân vùng hay chưa. Những khe hở ở tóc, cổ áo, tay áo, túi, thắt lưng hoặc bàn tay có thể khiến công cụ đổ màu tràn sang vùng khác. Trong 画世界Pro, người mới thường muốn tô thật nhanh bằng công cụ fill, nhưng nếu đường nét chưa khép kín thì việc sửa màu về sau sẽ mất nhiều thời gian hơn.

Line art dùng cho cel shading cần đáp ứng ba yêu cầu:

• Silhouette ngoài rõ ràng, không bị đứt ở các vùng quan trọng.

• Đường phân tách vật liệu đủ đọc được: tóc–da, áo–da, áo–quần, túi–thân áo.

• Không dùng quá nhiều đường nhỏ ngay từ đầu, vì bóng cel sẽ bổ sung phần lớn thông tin khối.

2. Tổ chức layer cơ bản trong 画世界Pro

Một cấu trúc layer an toàn cho bài tập này gồm:

1. Layer nền hoặc giấy.

2. Layer line art.

3. Nhóm màu nền cho da, tóc, áo, quần và phụ kiện.

4. Layer bóng tổng thể nằm phía trên màu nền.

5. Layer bóng cấu trúc và bóng che khuất.

6. Layer chỉnh màu hoặc chi tiết cuối.

Có thể tách từng vật liệu thành layer riêng hoặc gom màu nền vào một nhóm rồi dùng khóa alpha. Điều quan trọng là bóng phải có khả năng chỉnh màu độc lập, không phá hỏng màu nền.

3. Đừng lấy màu trực tiếp từ ô màu mặc định

Video nhấn mạnh một lỗi phổ biến: nhiều người chọn ngay màu da, xanh áo hoặc màu đen từ bảng màu có sẵn rồi đổ thẳng lên nhân vật. Kết quả thường bị gắt, rời rạc và không có cảm giác cùng tồn tại trong một môi trường ánh sáng.

Quy trình tốt hơn là xác định màu môi trường trước. Trong ví dụ, môi trường được giả định có xu hướng xanh lục. Vì vậy màu áo xanh lam được kéo nhẹ về phía cyan–xanh lục; các màu gần trắng, xám và đen cũng chịu ảnh hưởng tương tự.

4. Màu da phải hòa với không khí chung

Màu da không nên là màu cam hoặc vàng độc lập với toàn bộ tranh. Khi ánh sáng môi trường thiên xanh, da vẫn giữ độ ấm để phân biệt với quần áo, nhưng phần trung tính và vùng tối có thể nghiêng nhẹ về màu môi trường.

Đối với cel shading cổ điển, chỉ cần chuẩn bị ba cấp màu da:

• Màu nền da.

• Màu bóng chính, tối hơn và lệch sắc nhẹ.

• Màu nhấn ấm cho tai, má, đầu mũi hoặc ngón tay nếu cần.

Không cần làm da có quá nhiều gradient. Sự rõ ràng của mảng sáng tối quan trọng hơn số lượng màu.

5. Trắng, xám và đen vẫn có sắc độ màu

Một trong những ý quan trọng nhất của video là: màu trắng không nhất thiết là trắng tuyệt đối, màu xám không phải xám trung tính và màu đen cũng không phải đen tuyệt đối. Tất cả đều chịu ảnh hưởng của môi trường.

Ví dụ:

• Lòng trắng mắt có thể hơi ngả xanh lục hoặc xanh lam.

• Áo xanh nhạt nên có sắc môi trường rõ hơn ở vùng tối.

• Tóc đen có thể là xanh lục đậm hoặc xanh lam đậm.

• Quần đen có thể là xanh than, lục than hoặc xám lạnh.

Nếu dùng trắng tinh và đen tuyệt đối quá sớm, người vẽ sẽ không còn khoảng sáng tối để tăng giảm ở các bước sau.

Phần 2: Hiểu đúng nguyên lý cel shading

6. “Chia hai sáng tối” chỉ là bước khởi đầu

Cel shading thường được mô tả là chia vật thể thành mặt sáng và mặt tối. Cách giải thích này đúng nhưng chưa đủ. Nếu người vẽ chỉ kẻ một đường bất kỳ rồi tô một nửa tối hơn, bóng sẽ trông phẳng và không ăn khớp với hình thể.

Một mảng bóng đúng phải trả lời được:

• Nguồn sáng đến từ hướng nào?

• Bề mặt đang quay về hay quay khỏi nguồn sáng?

• Vật thể là khối tròn, khối hộp, mặt phẳng hay vải mềm?

• Có vật nào khác che ánh sáng không?

• Ranh giới bóng cần cứng hay mềm?

7. Ranh giới sáng tối không phải một đường vô nghĩa

Video dùng hình cầu và khối hộp để giải thích rằng ranh giới giữa vùng sáng và vùng tối về bản chất là một vùng bề mặt đang chuyển hướng khỏi nguồn sáng. Trên khối hộp, nó có thể trùng với cạnh hình học. Trên hình cầu, nó chạy thành một dải cong theo bề mặt.

Trong phong cách cel, vùng chuyển tiếp này được đơn giản hóa thành một đường hoặc một mảng ranh giới rõ. Tuy nhiên, đường đó vẫn phải tuân theo khối. Nếu nhân vật quay tay, nghiêng thân hoặc gập áo, ranh giới bóng phải đổi hướng theo.

8. Độ dày và độ mềm của ranh giới phụ thuộc vật liệu

Video cho thấy vùng chuyển sáng tối không thể có cùng độ rộng trên mọi vật thể. Trên bề mặt tròn, chuyển tiếp thường kéo dài hơn. Trên mặt phẳng hoặc cạnh gấp, chuyển tiếp có thể rất ngắn. Với cel cổ điển, người vẽ có thể giữ cạnh khá cứng nhưng vẫn nên thay đổi nhẹ:

• Da: cạnh bóng tương đối mềm và đơn giản.

• Tóc: cạnh rõ, có nhịp gãy theo lọn tóc.

• Vải sơ mi: cạnh thay đổi theo mặt phẳng và nếp gấp.

• Quần tối: mảng bóng lớn, ít chi tiết hơn áo sáng.

• Chi tiết kim loại hoặc phù hiệu: tương phản cao hơn.

9. Không phải chỗ nào cũng cần độ sâu bóng như nhau

Một bề mặt cong không có nghĩa là bóng phải dày đều từ đầu đến cuối. Độ sâu bóng thay đổi theo hướng khối, góc chiếu sáng và cấu trúc. Đây là lý do khi tô cel, người vẽ cần quan sát khối thay vì chỉ sao chép một đường bóng có độ rộng cố định.

Phần 3: Dùng ảnh tham chiếu để phân tích ánh sáng và khối

10. Chọn ảnh tham chiếu có tư thế và trang phục gần với nhân vật

Video dùng ảnh một người mặc sơ mi và quần tối để quan sát cách ánh sáng đi qua cơ thể. Mục đích không phải sao chép toàn bộ ảnh mà là tìm câu trả lời cho ba vấn đề:

• Hướng sáng chính.

• Các khối lớn quay theo hướng nào.

• Những vùng nào bị che bởi cổ áo, tay, túi, thân người hoặc nếp gấp.

Ảnh tham chiếu càng gần góc nhìn, tư thế và kiểu quần áo của nhân vật thì việc phân tích càng dễ. Nếu ảnh khác quá xa, cần chỉ dùng nó để tham khảo nguyên lý, không sao chép mảng bóng nguyên xi.

11. Tạm thời bỏ qua chi tiết giải phẫu nhỏ

Video khuyên không cần ghi nhớ toàn bộ xương và cơ trước khi bắt đầu. Thay vào đó, hãy đơn giản cơ thể thành các khối chính:

• Đầu như khối cầu hoặc hộp bo tròn.

• Lồng ngực như khối hộp nghiêng.

• Hông như khối hộp nhỏ hơn.

• Tay và chân như các khối trụ.

• Bàn tay và giày như khối nêm.

Sau khi hiểu hướng của các khối, người vẽ mới đưa bóng về đúng phía. Cách làm này đặc biệt hữu ích cho cel shading vì chỉ cần một mảng bóng sai hướng cũng khiến toàn bộ hình thể bị phẳng.

12. Xác định ánh sáng từ đầu tới

Trong ví dụ, nguồn sáng được quan sát từ phía trên và hơi lệch. Người vẽ cần đánh dấu những mặt nhận sáng trước: trán, sống mũi, vai, ngực, một phần tay áo và mặt trước của quần. Các mặt quay khỏi nguồn sáng sẽ được gom vào nhóm tối.

Đừng xử lý mỗi bộ phận như một bài riêng. Hướng sáng phải nhất quán từ đầu, cổ, thân, tay đến chân.

13. Tạo một layer bóng riêng rồi xóa phần sáng

Trong video, người vẽ sử dụng một cách làm rất hiệu quả cho người mới:

1. Sao chép hoặc tạo một layer nằm trên màu nền.

2. Phủ màu bóng lên toàn bộ nhân vật.

3. Dựa trên hướng sáng để xóa hoặc mask phần nhận sáng.

4. Giữ lại mảng tối lớn trước, chưa xử lý nếp nhỏ.

Ưu điểm của phương pháp này là người vẽ nhìn được toàn bộ quan hệ sáng tối ngay lập tức. Khi bóng đã tách thành layer riêng, việc đổi màu, tăng giảm độ bão hòa và độ tương phản cũng dễ hơn.

14. Bóng lớn phải thống nhất trước bóng nhỏ

Trước khi vẽ túi áo, nếp tay hoặc khe cổ, hãy kiểm tra nhân vật ở kích thước nhỏ. Nếu đầu, thân trên, hông và chân chưa tách khối rõ, thêm chi tiết chỉ làm tranh rối hơn.

Thứ tự nên là:

1. Khối sáng tối toàn thân.

2. Ranh giới bóng ở đầu, cổ và thân.

3. Bóng lớn trên tay và chân.

4. Nếp gấp và bóng tiếp xúc.

5. Chi tiết nhỏ.

Phần 4: Chỉnh màu vùng tối và hoàn thiện cel shading

15. Không chỉ giảm độ sáng của màu nền

Khi tạo màu bóng, chỉ kéo thanh độ sáng xuống thường khiến màu bị xám và bẩn. Video nhấn mạnh cần điều chỉnh đồng thời:

• Độ sáng.

• Độ bão hòa.

• Độ tương phản.

• Sắc màu theo môi trường.

Vùng tối của áo xanh có thể đậm hơn, bão hòa hơn và hơi nghiêng về xanh lục hoặc cyan. Vùng tối của da có thể giảm sáng nhưng vẫn giữ một lượng ấm. Tóc và quần không nên biến thành mảng đen đặc.

16. Vẽ đường ranh giới sáng tối theo cấu trúc

Sau khi màu bóng tổng thể đã ổn, bước tiếp theo là chỉnh hình dạng ranh giới. Đây là nơi quyết định nhân vật có khối hay không.

Trên áo sơ mi, đường bóng cần:

• Quay quanh vai theo khối cầu của vai.

• Gãy ở cổ áo và cầu vai.

• Đổi hướng theo nếp gấp tay áo.

• Phân tách mặt trước và mặt bên của thân.

• Tránh chạy ngang vô nghĩa qua toàn bộ cơ thể.

17. Tô bóng theo nếp gấp, không tô theo cảm giác

Video nhắc rõ không nên “tô bằng trí nhớ” hay phủ bóng ngẫu nhiên. Mỗi nếp gấp cần được hiểu như một mặt phẳng nhỏ đang đổi hướng.

Ở nơi vải lồi lên, mặt hướng sáng sẽ sáng hơn. Ở nơi vải lõm hoặc bị lớp vải khác che, bóng sẽ đậm hơn. Bóng nếp gấp nên có điểm bắt đầu và kết thúc rõ, không kéo thành những vệt dài vô lý.

18. Tăng bóng ở các vùng cần nhấn

Sau khi hoàn thiện mảng lớn, có thể tăng riêng một số vùng tối:

• Dưới cổ áo.

• Dưới cằm.

• Khe giữa cánh tay và thân.

• Dưới nắp túi.

• Phần tay nằm trong túi quần.

• Khe giữa hai chân hoặc phần quần bị thân áo che.

• Những vùng vải chồng lớp.

Đây là bóng che khuất hoặc bóng tiếp xúc. Chúng thường đậm hơn bóng khối thông thường nhưng chỉ nên chiếm diện tích nhỏ.

19. Giữ nét đen có chọn lọc

Line art đen giúp phong cách cel rõ ràng, nhưng nếu đường nào cũng đen và dày như nhau, tranh sẽ nặng. Có thể giữ nét đậm ở:

• Silhouette ngoài.

• Khe chồng lớp.

• Vùng tối sâu.

• Chi tiết nhận diện như mắt, tóc và túi áo.

Các đường nằm trong vùng sáng có thể mảnh hơn hoặc đổi sang màu tối gần với vật liệu.

Quy trình thực hành hoàn chỉnh trong 画世界Pro

Bước 1: Làm sạch line art

Khép kín các vùng cần đổ màu, xóa nét thừa và kiểm tra silhouette.

Bước 2: Chọn màu môi trường

Xác định ánh sáng chung thiên ấm, lạnh, xanh hay trung tính. Trong bài mẫu, môi trường có xu hướng xanh lục.

Bước 3: Tô màu nền từng vật liệu

Tô da, tóc, áo, quần và phụ kiện. Tránh trắng tinh, đen tuyệt đối và màu quá tách biệt.

Bước 4: Kiểm tra giá trị sáng tối

Thu nhỏ tranh hoặc xem ở thang xám. Khuôn mặt, áo, quần và tóc phải phân biệt được với nhau.

Bước 5: Tạo layer bóng tổng thể

Phủ bóng toàn thân bằng một màu có quan hệ với môi trường, sau đó dùng mask hoặc eraser để lấy lại mặt sáng.

Bước 6: Chỉnh hình mảng bóng lớn

Dựa vào khối đầu, vai, ngực, hông, tay và chân để vẽ ranh giới sáng tối.

Bước 7: Chỉnh màu vùng tối

Không chỉ hạ độ sáng; đồng thời điều chỉnh hue, saturation và contrast để bóng vẫn trong.

Bước 8: Thêm bóng cấu trúc

Vẽ bóng ở cổ áo, nếp tay, túi, eo, vùng tay trong túi và các mặt quay khỏi nguồn sáng.

Bước 9: Thêm bóng che khuất

Tăng đậm có chọn lọc ở khe chồng lớp và nơi ánh sáng khó lọt vào.

Bước 10: Kiểm tra tổng thể

Thu nhỏ tranh, tắt mở layer bóng, kiểm tra hướng sáng có nhất quán và tiêu điểm có còn rõ hay không.

Thiết lập cọ đề xuất

• Cọ cứng: dùng cho màu nền, mảng bóng chính và ranh giới cel.

• Cọ mềm nhỏ: chỉ dùng hạn chế ở da hoặc vùng chuyển nhẹ.

• Eraser cứng: lấy lại mặt sáng rõ ràng.

• Lasso hoặc công cụ chọn: tạo mảng bóng lớn có cạnh sạch.

• Khóa alpha hoặc clipping: giữ bóng nằm trong vùng màu nền.

Không nên dùng airbrush lớn để phủ bóng cho toàn bộ nhân vật. Điều đó làm mất đặc trưng mảng phẳng của cel shading.

Các lỗi thường gặp khi tô cel

Màu nền quá rực và không cùng môi trường

Giảm độ bão hòa của màu phụ, kéo các màu trung tính về cùng sắc môi trường và giữ màu rực cho tiêu điểm.

Dùng trắng tinh và đen tuyệt đối

Thay bằng trắng ngả màu và đen có sắc. Chừa trắng tinh cho điểm sáng nhỏ, đen sâu cho khe tối quan trọng.

Bóng chỉ là màu xám phủ lên

Chọn màu bóng có hue riêng, chịu ảnh hưởng của môi trường và vật liệu.

Ranh giới sáng tối không theo khối

Dựng lại cơ thể bằng các khối đơn giản, xác định hướng sáng rồi mới chỉnh mảng bóng.

Nếp gấp nào cũng có bóng

Chỉ giữ nếp giúp mô tả cấu trúc, lực kéo hoặc vùng chồng lớp. Bỏ các nếp nhỏ không hỗ trợ hình thể.

Chi tiết quá sớm

Hoàn thiện khối sáng tối toàn thân trước, sau đó mới làm túi, cổ áo, đường may và khe khuất.

Bài tập luyện cel shading trong 60 phút

1. 10 phút: làm sạch line art và phân layer.

2. 10 phút: chọn màu môi trường và màu nền.

3. 10 phút: phân tích ảnh tham chiếu, đánh dấu hướng sáng.

4. 15 phút: tạo mảng bóng lớn toàn thân.

5. 10 phút: sửa ranh giới bóng theo cấu trúc và nếp gấp.

6. 5 phút: thêm bóng che khuất, chỉnh màu và kiểm tra tổng thể.

Checklist trước khi hoàn thiện

• Màu da, tóc, áo và quần có cùng tồn tại trong một môi trường không?

• Trắng, xám và đen có bị quá trung tính hoặc quá tuyệt đối không?

• Hướng sáng có nhất quán từ đầu đến chân không?

• Mảng bóng lớn có giúp đọc khối ở kích thước nhỏ không?

• Ranh giới sáng tối có chạy theo hình thể không?

• Bóng nếp gấp có phản ánh cấu trúc vải không?

• Vùng khuất và vùng chồng lớp có đủ đậm không?

• Màu bóng có bị xám bẩn không?

• Có quá nhiều chi tiết nhỏ cạnh tranh với khuôn mặt không?

• Khi tắt layer bóng, màu nền có còn sạch và rõ không?

Kết luận

Tô màu cel cổ điển hiệu quả không phụ thuộc vào việc dùng thật nhiều layer hay thật nhiều màu. Điều quan trọng là hiểu quan hệ giữa màu cố hữu, màu môi trường, khối sáng, khối tối và ranh giới sáng tối. Khi người vẽ bắt đầu từ mảng lớn, dùng ảnh tham chiếu để kiểm tra hướng sáng và chỉ thêm bóng ở nơi cấu trúc yêu cầu, nhân vật sẽ có chiều sâu dù kỹ thuật vẫn giữ được vẻ phẳng, sạch và rõ của anime 2D.

Trong 画世界Pro, hãy giữ quy trình đơn giản: màu nền sạch, một layer bóng lớn, một lớp bóng cấu trúc và vài điểm tối che khuất. Sự chính xác của từng mảng quan trọng hơn số lượng hiệu ứng.