Ollama Và Open WebUI: Hướng Dẫn Xây Trợ Lý AI Local Tự Host Cho Vibe Coding

Không phải mọi trợ lý AI đều cần chạy trên máy chủ của một hãng công nghệ

Phần lớn người dùng bắt đầu với AI bằng một dịch vụ cloud: mở trình duyệt, đăng nhập, nhập câu hỏi và chờ model trả lời. Cách này thuận tiện, nhưng khi AI đi sâu vào codebase, tài liệu nội bộ, ghi chú khách hàng, quy trình vận hành hoặc dữ liệu cá nhân, ba câu hỏi bắt đầu xuất hiện: dữ liệu được gửi đi đâu, chi phí tăng thế nào khi sử dụng thường xuyên và người dùng kiểm soát được bao nhiêu phần của hệ thống?

Ollama và Open WebUI là một trong những bộ đôi phổ biến nhất để trả lời các câu hỏi đó. Ollama đảm nhiệm lớp chạy mô hình: tải model, quản lý model, phục vụ API và tận dụng CPU, Apple Silicon, GPU NVIDIA hoặc AMD. Open WebUI cung cấp lớp trải nghiệm: giao diện trò chuyện, tài khoản người dùng, Knowledge Base, RAG, công cụ, memory, automation, nhiều model và các tính năng quản trị cần thiết khi một hệ thống AI được sử dụng thường xuyên.

Hai dự án đều có cộng đồng GitHub rất lớn. Repository Ollama hiện có khoảng 177.000 star, trong khi Open WebUI ở khoảng 147.000 star. Số star không chứng minh phần mềm phù hợp với mọi doanh nghiệp hoặc an toàn mặc định, nhưng phản ánh mức độ quan tâm, hệ sinh thái tích hợp và khối lượng người dùng đủ lớn để hai dự án trở thành lựa chọn đáng cân nhắc trong local AI và self-hosting.

Bài viết này hướng dẫn xây một trợ lý AI local hoàn chỉnh cho Vibe Coding, nghiên cứu tài liệu và công việc hằng ngày. Nội dung bao gồm cách chọn kiến trúc, cài đặt native hoặc Docker, kết nối Open WebUI với Ollama, chọn model, thiết lập Knowledge Base, gọi API, tích hợp công cụ coding, bảo mật cổng dịch vụ, backup dữ liệu, cập nhật phiên bản và nhận biết khi nào local AI thực sự có lợi hơn cloud.

Ollama là gì và đóng vai trò nào trong hệ thống?

Ollama là phần mềm mã nguồn mở phát hành theo MIT License, được thiết kế để người dùng tải và chạy các mô hình ngôn ngữ trên macOS, Windows, Linux hoặc Docker. Repository chính được viết chủ yếu bằng Go và tích hợp các backend phục vụ suy luận, trong đó có llama.cpp. Sau khi cài đặt, Ollama cung cấp CLI, ứng dụng desktop ở những nền tảng được hỗ trợ và REST API mặc định tại http://localhost:11434/api.

Điểm mạnh của Ollama không chỉ là lệnh ollama run. Dự án còn quản lý model manifest, quá trình tải trọng số, cấu hình template, context, streaming, embedding, tool calling và lifecycle của model trong bộ nhớ. Người dùng không phải tự biên dịch backend, tự tìm tham số chạy GGUF hoặc xây API server cho từng model.

Ollama cũng mở rộng sang workflow agent và AI coding. README chính thức cho biết lệnh ollama launch có thể kết nối Ollama với Claude Code, Codex, Copilot CLI, OpenCode và các công cụ khác. Điều đó cho phép một coding agent sử dụng model local hoặc model được Ollama cung cấp thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào cấu hình mặc định của nhà cung cấp.

Open WebUI là gì và vì sao không chỉ là một giao diện chat?

Open WebUI là nền tảng AI self-hosted có thể hoạt động hoàn toàn offline, hỗ trợ Ollama và các API tương thích OpenAI. Nếu Ollama giống động cơ, Open WebUI là khoang điều khiển cùng lớp quản trị phía trên. Người dùng có thể trò chuyện với nhiều model, tạo model preset có system prompt riêng, gắn Knowledge Base, cấp tool, quản lý nhóm người dùng và theo dõi hoạt động.

Repository Open WebUI hiện có khoảng 147.000 star và hơn 17.000 commit. Dự án phát triển rất nhanh; bản v0.10.2 được phát hành đầu tháng 7 với streamed reasoning, tải cả thư mục vào Knowledge Base, điều khiển memory và cấu hình nhiều provider qua biến môi trường. Tốc độ thay đổi này mang lại nhiều tính năng mới nhưng đồng thời yêu cầu người quản trị đọc release note, backup trước migration và không tự động kéo tag mới vào production mà chưa kiểm thử.

Open WebUI hỗ trợ nhiều lớp chức năng vượt ra ngoài chat: RBAC và user groups, model/agent preset, Notes, Channels, persistent memory, calendar, automation, RAG cục bộ, web search, image generation, OpenTelemetry, PostgreSQL, S3-compatible storage và mở rộng qua Tools, Skills, OpenAPI hoặc MCP. Không phải mọi người dùng đều cần toàn bộ tính năng, nhưng kiến trúc này giúp hệ thống có thể phát triển từ trợ lý cá nhân thành nền tảng nội bộ cho một nhóm nhỏ.

Cần đặc biệt chú ý giấy phép. Ollama dùng MIT License tương đối đơn giản. Open WebUI hiện chứa mã theo nhiều giai đoạn giấy phép; phần code hiện hành có Open WebUI License kèm yêu cầu giữ thương hiệu “Open WebUI”, cùng các phần đóng góp cũ theo giấy phép tương ứng. Doanh nghiệp muốn đổi thương hiệu, phân phối lại hoặc biến sản phẩm thành dịch vụ thương mại nên đọc trực tiếp LICENSE và LICENSE_HISTORY, thay vì mặc định rằng toàn bộ dự án là MIT.

Trạng thái repository và mức độ trưởng thành

Hạng mục	Ollama	Open WebUI
Repository	ollama/ollama	open-webui/open-webui
Mức quan tâm trên GitHub	Khoảng 177.000 star	Khoảng 147.000 star
Trạng thái	Đang phát triển tích cực, dùng rộng rãi cho local inference	Đang phát triển tích cực, feature-rich, chu kỳ release nhanh
Release gần nhất tại thời điểm viết	v0.32.0	v0.10.2
Giấy phép	MIT	Nhiều lớp giấy phép; code hiện tại có yêu cầu giữ thương hiệu Open WebUI
Vai trò	Model runner, API, model management	Giao diện, người dùng, RAG, tools, memory, quản trị
Self-hosting	Native hoặc Docker	pip, Docker, Kubernetes, desktop app

Cả hai dự án đều đủ trưởng thành để thử nghiệm nghiêm túc và triển khai nội bộ, nhưng “nhiều star” không đồng nghĩa production-ready trong mọi bối cảnh. Production còn phụ thuộc cách người dùng cấu hình authentication, mạng, storage, backup, logging, reverse proxy và quy trình update. Một cài đặt chạy tốt trên laptop cá nhân không tự động phù hợp để mở cho hàng trăm người dùng qua Internet.

Kiến trúc tối thiểu của một trợ lý AI local

Kiến trúc đơn giản nhất gồm bốn lớp:

1. Thiết bị người dùng: trình duyệt mở Open WebUI tại localhost:3000 hoặc tên miền nội bộ.
2. Open WebUI: quản lý tài khoản, chat, Knowledge Base, tool và gửi request đến provider.
3. Ollama API: nhận request tại cổng 11434, tải model vào bộ nhớ và thực hiện suy luận.
4. Model cùng dữ liệu: trọng số model nằm trong volume Ollama; database và tệp Open WebUI nằm trong volume riêng.

Trong môi trường cá nhân, cả bốn lớp có thể nằm trên một máy. Trong nhóm nhỏ, Ollama có thể chạy trên workstation có GPU, còn Open WebUI chạy trên máy chủ khác và kết nối qua mạng nội bộ. Với nhiều người dùng, database nên chuyển từ SQLite sang PostgreSQL; file có thể đặt trên object storage; Open WebUI có thể chạy nhiều worker và dùng Redis cho session.

Không nên mở trực tiếp cổng 11434 ra Internet. Ollama API mặc định được thiết kế để dùng trong máy hoặc mạng tin cậy, không phải một API public đã có đầy đủ authentication, rate limiting và abuse prevention. Khi cần truy cập từ xa, hãy đặt dịch vụ sau VPN, Tailscale, reverse proxy có xác thực hoặc gateway nội bộ.

Chọn phần cứng: đừng bắt đầu bằng tên model

Sai lầm phổ biến là chọn model lớn trước rồi mới hỏi máy có chạy được hay không. Quy trình đúng nên bắt đầu từ bộ nhớ khả dụng, loại công việc và độ trễ chấp nhận được. Model phải nằm trong RAM hoặc VRAM cùng với KV cache và phần overhead của runtime. Context càng dài, nhiều người dùng đồng thời và model càng lớn thì bộ nhớ cần thiết càng tăng.

Cấu hình	Phù hợp	Điểm cần lưu ý
CPU và RAM hệ thống	Thử nghiệm, embedding, model nhỏ, tác vụ không cần phản hồi nhanh	Rẻ để bắt đầu nhưng tốc độ sinh token có thể thấp
Apple Silicon	Laptop/workstation cá nhân, unified memory, workflow yên tĩnh và tiết kiệm điện	Dung lượng unified memory quyết định model có thể chạy; không thể nâng cấp sau khi mua máy
GPU NVIDIA	Coding, RAG, nhiều model, tốc độ cao, Docker CUDA	VRAM là giới hạn chính; cần driver và NVIDIA Container Toolkit khi chạy Docker
GPU AMD	Linux/ROCm hoặc Vulkan trên phần cứng tương thích	Khả năng tương thích phụ thuộc model, driver, hệ điều hành và thiết bị cụ thể
Máy chủ nhiều GPU	Nhiều người dùng hoặc model lớn	Cần giám sát, queue, phân quyền và tính tổng chi phí điện, phần cứng, vận hành

Với Vibe Coding, model nhỏ có thể đủ cho giải thích code, tạo test đơn giản hoặc chỉnh sửa cục bộ. Nhiệm vụ như hiểu repository lớn, thay đổi nhiều module và agent chạy dài cần model mạnh hơn, context lớn hơn và đôi khi vẫn phù hợp với cloud. Local AI không phải cuộc thi chạy model lớn nhất; mục tiêu là chọn model đủ tốt với độ trễ và chi phí chấp nhận được.

Cách 1: cài Ollama native rồi chạy Open WebUI bằng Docker

Đây là cách dễ hiểu và linh hoạt cho người mới. Ollama chạy trực tiếp trên hệ điều hành để tận dụng phần cứng, còn Open WebUI nằm trong container để dễ backup và nâng cấp.

Cài Ollama

Trên macOS hoặc Linux, tài liệu chính thức cung cấp lệnh:

curl -fsSL https://ollama.com/install.sh | sh

Trên Windows PowerShell:

irm https://ollama.com/install.ps1 | iex

Trong môi trường yêu cầu kiểm soát cao, không nên chạy install script từ Internet mà chưa xem nội dung. Người quản trị có thể tải bộ cài chính thức, kiểm tra checksum và dùng hướng dẫn cài thủ công.

Kiểm tra Ollama

ollama
ollama --version
ollama list

Tải và chạy một model từ thư viện:

ollama run gemma4

Lần đầu chạy, Ollama tải trọng số về máy. Dung lượng có thể lớn, nên cần kiểm tra ổ đĩa và đường dẫn lưu model trước khi triển khai trên server.

Chạy Open WebUI

docker run -d \
  -p 3000:8080 \
  --add-host=host.docker.internal:host-gateway \
  -v open-webui:/app/backend/data \
  --name open-webui \
  --restart always \
  ghcr.io/open-webui/open-webui:main

Mở http://localhost:3000, tạo tài khoản đầu tiên và kiểm tra danh sách model. Volume open-webui:/app/backend/data là bắt buộc nếu không muốn mất database khi container bị xóa.

Cách 2: chạy cả Ollama và Open WebUI trong một container

Open WebUI cung cấp image :ollama đóng gói cả giao diện lẫn Ollama. Cách này thuận tiện cho thử nghiệm, workshop và máy cá nhân không muốn quản lý hai dịch vụ.

CPU only

docker run -d \
  -p 3000:8080 \
  -v ollama:/root/.ollama \
  -v open-webui:/app/backend/data \
  --name open-webui \
  --restart always \
  ghcr.io/open-webui/open-webui:ollama

NVIDIA GPU

docker run -d \
  -p 3000:8080 \
  --gpus=all \
  -v ollama:/root/.ollama \
  -v open-webui:/app/backend/data \
  --name open-webui \
  --restart always \
  ghcr.io/open-webui/open-webui:ollama

Trên Linux hoặc WSL, GPU NVIDIA cần NVIDIA Container Toolkit. Nếu Docker không nhìn thấy GPU, việc thêm --gpus=all không tự giải quyết driver, runtime hoặc quyền thiết bị.

Cấu hình all-in-one dễ triển khai nhưng kém linh hoạt khi muốn scale từng lớp riêng, cập nhật Ollama độc lập hoặc phục vụ nhiều Open WebUI từ một máy GPU. Với production, tách dịch vụ thường dễ kiểm soát hơn.

Kết nối Open WebUI với Ollama trên máy hoặc server khác

Khi Ollama chạy trên cùng máy host và Open WebUI nằm trong Docker, container thường truy cập host qua host.docker.internal. Nếu Open WebUI không thấy model, kiểm tra:

• Ollama có đang chạy và trả lời tại cổng 11434 hay không.
• Container có resolve được host.docker.internal hay không.
• Firewall có chặn kết nối từ Docker bridge tới host không.
• Biến OLLAMA_BASE_URL có trỏ đúng địa chỉ không.

Nếu Ollama nằm trên server khác:

docker run -d \
  -p 3000:8080 \
  -e OLLAMA_BASE_URL=http://10.0.0.20:11434 \
  -v open-webui:/app/backend/data \
  --name open-webui \
  --restart always \
  ghcr.io/open-webui/open-webui:main

Địa chỉ trên chỉ nên nằm trong mạng riêng. Không đặt cổng Ollama public chỉ để Open WebUI truy cập thuận tiện. Nếu bắt buộc qua mạng không tin cậy, hãy dùng VPN hoặc gateway có TLS và xác thực.

Chọn model đầu tiên theo công việc

Thư viện Ollama thay đổi liên tục, vì vậy không nên xây một danh sách “model tốt nhất” cố định. Hãy chọn theo bốn tiêu chí: ngôn ngữ, loại tác vụ, bộ nhớ và license của model.

Nhu cầu	Đặc điểm model nên tìm	Cách kiểm tra
Trợ lý tiếng Việt	Multilingual, instruction-tuned, phản hồi ổn định	Thử câu hỏi tiếng Việt thực tế, tên riêng và văn phong cần dùng
Vibe Coding	Được huấn luyện tốt trên code, hỗ trợ tool calling hoặc context đủ lớn	Chạy bộ task từ repository thật, không chỉ hỏi thuật toán
RAG tài liệu	Model chat tốt và embedding model phù hợp ngôn ngữ	Đo retrieval, citation và câu trả lời khi tài liệu không chứa đáp án
Computer use/agent	Tool calling đáng tin, structured output ổn định	Kiểm tra tỉ lệ hoàn thành, lỗi lặp và hành động ngoài phạm vi
Máy yếu	Model nhỏ hoặc quantization thấp hơn	Đo token/giây, RAM/VRAM và chất lượng trên nhiệm vụ thật

License model khác license Ollama. Ollama là MIT, nhưng mỗi model có điều khoản riêng về phân phối, thương mại, acceptable use và derivative model. Doanh nghiệp phải đọc model card và license trước khi đưa vào sản phẩm.

Tạo trợ lý đầu tiên trong Open WebUI

Sau khi model xuất hiện, người dùng có thể chat ngay. Để tạo trợ lý chuyên biệt, hãy xây một preset hoặc model wrapper với:

• Tên và mục tiêu rõ ràng.
• System prompt quy định phạm vi, cách trả lời và những việc không được làm.
• Model nền phù hợp.
• Knowledge Base cần thiết.
• Tool được phép sử dụng.
• Quyền truy cập theo người dùng hoặc nhóm.

Ví dụ trợ lý Vibe Coding không nên chỉ có prompt “hãy viết code”. Prompt tốt hơn cần yêu cầu đọc cấu trúc dự án, nêu giả định, thay đổi nhỏ nhất có thể, tạo test, không ghi secret và dừng trước migration phá dữ liệu. Với trợ lý công việc, hãy quy định nguồn dữ liệu được dùng, format đầu ra và bước cần con người phê duyệt.

Giữ system prompt ngắn và có thể kiểm thử. Một prompt dài hàng nghìn từ thường chứa quy tắc mâu thuẫn, làm tăng chi phí context và khó xác định nguyên nhân khi model hành xử sai.

Dùng Knowledge Base và RAG đúng cách

Open WebUI có inference engine cho RAG, hỗ trợ nhiều vector database, content extractor, hybrid search và reranking. Người dùng có thể tải tài liệu vào chat hoặc Knowledge Base, sau đó gắn Knowledge Base cho một trợ lý.

RAG không đồng nghĩa model “học” vĩnh viễn tài liệu. Hệ thống phân đoạn nội dung, tạo embedding, tìm các đoạn liên quan và đưa chúng vào context khi trả lời. Chất lượng phụ thuộc parsing, chunk size, embedding, truy vấn, reranker, số đoạn được lấy và khả năng model sử dụng nguồn.

Quy trình RAG nên có

1. Chuẩn hóa tài liệu, loại bản trùng và file lỗi.
2. Chọn embedding model hỗ trợ ngôn ngữ cần dùng.
3. Tạo bộ câu hỏi có đáp án đã biết.
4. Đo retrieval trước khi đánh giá câu trả lời.
5. Yêu cầu model trích dẫn nguồn và nói rõ khi không tìm thấy.
6. Đặt quyền Knowledge Base theo nhóm người dùng.
7. Định kỳ cập nhật, xóa tài liệu cũ và rebuild index khi cần.

Không đưa API key, mật khẩu, dữ liệu khách hàng chưa được phép hoặc tài liệu pháp lý nhạy cảm vào Knowledge Base chỉ vì hệ thống chạy local. “Local” giảm việc gửi dữ liệu tới provider bên ngoài nhưng không tự động giải quyết phân quyền, malware, backup, người dùng nội bộ hay ổ đĩa bị mất.

Tích hợp Ollama vào Vibe Coding

Ollama README hiện liệt kê các tích hợp coding như Claude Code, Codex, Copilot CLI, Droid và OpenCode. Cách nhanh nhất là chạy lệnh launch tương ứng, chẳng hạn:

ollama launch claude

Lệnh launch giúp cấu hình provider hoặc profile cho công cụ được hỗ trợ. Tuy nhiên, việc một coding agent kết nối được model local không bảo đảm chất lượng ngang model cloud mạnh. Cần kiểm tra trên codebase thật:

• Khả năng đọc nhiều file và giữ quy ước dự án.
• Chất lượng tool calling và structured output.
• Khả năng tạo patch nhỏ thay vì viết lại quá nhiều.
• Tỉ lệ test pass và lỗi regression.
• Số lần retry, thời gian hoàn thành và lượng context.

Một workflow hiệu quả là dùng model local cho tìm kiếm, tóm tắt code, tạo test đơn giản và xử lý nội dung nhạy cảm; dùng model cloud khi cần reasoning mạnh, context rất lớn hoặc agent làm thay đổi phức tạp. Đây không phải thất bại của local AI mà là chiến lược routing theo chi phí và rủi ro.

Người làm Vibe Coding có thể xem thêm các bài trong chuyên mục Vibe Coding của NextGZ để kết hợp local model với quy trình review, testing và triển khai thay vì dừng ở prototype.

Gọi Ollama qua REST API

API local mặc định nằm tại http://localhost:11434/api. Ví dụ request generate:

curl http://localhost:11434/api/generate -d '{
  "model": "gemma4",
  "prompt": "Giải thích kiến trúc dự án này theo từng lớp"
}'

Ví dụ chat không streaming:

curl http://localhost:11434/api/chat -d '{
  "model": "gemma4",
  "messages": [
    {"role": "user", "content": "Viết checklist review pull request"}
  ],
  "stream": false
}'

Ollama có thư viện chính thức cho Python và JavaScript. Khi xây ứng dụng, hãy thêm timeout, retry có giới hạn, logging, kiểm soát kích thước prompt và hàng đợi. Đừng gọi model trực tiếp từ frontend nếu endpoint có thể bị người ngoài truy cập.

Tài liệu Ollama nói API chưa dùng versioning nghiêm ngặt nhưng hướng tới backward compatibility. Dù vậy, production vẫn cần khóa phiên bản, đọc release note và chạy regression test trước khi nâng cấp.

Bảo mật: local không có nghĩa an toàn mặc định

Không công khai cổng 11434

Endpoint Ollama có thể cho phép tải model, chạy model và tiêu tốn tài nguyên. Nếu mở Internet không authentication, người ngoài có thể sử dụng GPU, gây quá tải hoặc truy cập model không mong muốn. Giữ cổng trong localhost, Docker network hoặc private subnet.

Đặt Open WebUI sau HTTPS

Nếu truy cập ngoài máy, dùng reverse proxy như Caddy, Nginx hoặc Traefik với TLS. Hạn chế domain, bật authentication, cấu hình cookie an toàn và không dùng mật khẩu mặc định.

Phân quyền tool

Tools, MCP và OpenAPI có thể biến chatbot thành agent có quyền đọc file, gọi dịch vụ hoặc thực hiện hành động. Cấp quyền tối thiểu, tách tool đọc và ghi, dùng approval cho hành động quan trọng và ghi audit log.

Phòng SSRF và nội dung không tin cậy

Open WebUI v0.9.5 đã bổ sung bảo vệ redirect-based SSRF cùng Content Security Policy cho iframe. Đây là cải tiến quan trọng nhưng không thay thế network segmentation. Không cho container truy cập metadata endpoint, database quản trị và dịch vụ nội bộ không cần thiết.

Bảo vệ dữ liệu lưu trữ

Chat, file, embedding, memory và database có thể chứa dữ liệu nhạy cảm. Hãy mã hóa ổ đĩa, giới hạn quyền volume, bảo vệ backup và đặt chính sách xóa dữ liệu. Nếu nhiều người dùng chung hệ thống, dùng RBAC và nhóm thay vì dùng một tài khoản chung.

Backup và cập nhật mà không làm mất dữ liệu

Ít nhất cần backup hai loại volume:

• ollama: chứa model đã tải.
• open-webui: chứa database, cấu hình và dữ liệu ứng dụng.

Model có thể tải lại, nhưng database và Knowledge Base khó tái tạo hơn. Ưu tiên backup Open WebUI, file nguồn và cấu hình môi trường.

Không nên dùng tag :main và tự động pull mỗi ngày trong production. Tag chuyển động có thể đưa migration database hoặc breaking change vào hệ thống mà không báo trước. Hãy pin phiên bản đã thử nghiệm, backup, đọc changelog, nâng trên staging và kiểm tra đăng nhập, chat, RAG, tools, upload, database migration trước khi thay production.

Release Open WebUI v0.9.0 từng cảnh báo database schema thay đổi và yêu cầu các instance trong triển khai multi-worker được nâng đồng thời. Đây là ví dụ cho thấy rolling update không phải lúc nào cũng an toàn.

Xử lý lỗi thường gặp

Open WebUI không thấy Ollama

• Kiểm tra curl http://localhost:11434/api/tags.
• Trong container, không dùng 127.0.0.1 để chỉ host.
• Thử host.docker.internal hoặc địa chỉ private của server.
• Kiểm tra firewall và Docker network.

Model chạy bằng CPU thay vì GPU

• Kiểm tra driver và công cụ quan sát GPU.
• Với Docker NVIDIA, xác nhận NVIDIA Container Toolkit hoạt động.
• Với AMD, kiểm tra ROCm/Vulkan và thiết bị được map vào container.
• Đọc log Ollama để xem backend và mức offload.

Phản hồi chậm hoặc hết bộ nhớ

• Chọn model nhỏ hơn hoặc quantization phù hợp.
• Giảm context nếu không cần thiết.
• Giảm số request đồng thời.
• Đóng model không dùng và theo dõi RAM/VRAM.
• Không tải nhiều model lớn chỉ vì giao diện cho phép chọn song song.

RAG trả lời sai nguồn

• Kiểm tra parsing và nội dung chunk.
• Đánh giá retrieval riêng khỏi generation.
• Dùng embedding phù hợp tiếng Việt.
• Thử hybrid search và reranker.
• Yêu cầu model từ chối khi nguồn không đủ.

Chi phí ẩn của local AI

Không trả phí token không có nghĩa miễn phí. Local AI có chi phí phần cứng, điện, thời gian cấu hình, backup, bảo mật, cập nhật và hỗ trợ người dùng. GPU nhàn rỗi vẫn khấu hao. Model chậm làm mất thời gian. Một hệ thống nội bộ có nhiều người dùng cần người chịu trách nhiệm vận hành.

Ngược lại, local AI đem lại lợi ích khó đo bằng giá token: dữ liệu có thể ở trong mạng riêng, độ trễ ổn định với tác vụ nhỏ, không phụ thuộc quota provider, thử nghiệm model mở linh hoạt và khả năng chạy offline. Bài toán đúng là tổng chi phí sở hữu trên workload thực, không phải so giá API với giá card đồ họa bằng một phép tính đơn giản.

Ollama + Open WebUI phù hợp với ai?

Đối tượng	Giá trị chính	Giới hạn cần chấp nhận
Developer	Model local cho code nhạy cảm, test, giải thích repository và API thử nghiệm	Model nhỏ có thể kém agent cloud ở nhiệm vụ dài
AI Creator	Trợ lý viết, nghiên cứu tài liệu, phân loại nội dung và Knowledge Base riêng	Cần tự quản model, dữ liệu và chất lượng tiếng Việt
Solopreneur	Giảm phụ thuộc provider, tự động hóa nội bộ, kiểm soát chi phí định kỳ	Phải dành thời gian vận hành và backup
Nhóm nhỏ	Giao diện dùng chung, RBAC, model router và tài liệu nội bộ	Cần server, authentication, monitoring và quy trình update
Doanh nghiệp	On-premise, phân quyền, tích hợp dữ liệu và provider hỗn hợp	Cần xem kỹ license, SLA, security review và hỗ trợ production

Khi nào nên chọn giải pháp khác?

Chọn cloud model khi nhiệm vụ cần frontier reasoning, context cực lớn, multimodal mạnh, SLA rõ hoặc không muốn vận hành hạ tầng. Chọn LM Studio khi ưu tiên desktop GUI đơn giản. Chọn llama.cpp trực tiếp khi cần kiểm soát tham số sâu và footprint tối thiểu. Chọn vLLM khi phục vụ model ở throughput cao trên server. Chọn một nền tảng enterprise khi cần hỗ trợ chính thức, compliance và trách nhiệm vận hành được xác định.

Ollama và Open WebUI không phải lựa chọn duy nhất; chúng hấp dẫn vì giảm ma sát từ tải model tới giao diện dùng được. Quyết định đúng phụ thuộc mức độ kiểm soát, quy mô, phần cứng, license và năng lực vận hành của người dùng.

Checklist triển khai thực tế

1. Xác định dữ liệu nào được phép đưa vào local AI.
2. Đo RAM, VRAM, ổ đĩa và số người dùng đồng thời.
3. Chọn model theo task và license, không chỉ benchmark.
4. Cài Ollama native hoặc container, kiểm tra API localhost.
5. Chạy Open WebUI với volume dữ liệu bền vững.
6. Kết nối Ollama qua private network.
7. Tạo tài khoản quản trị riêng và tài khoản người dùng giới hạn.
8. Thiết lập một trợ lý nhỏ trước khi bật nhiều tool.
9. Xây bộ câu hỏi đánh giá tiếng Việt, code và RAG.
10. Đặt reverse proxy, HTTPS và VPN nếu truy cập từ xa.
11. Không public cổng 11434.
12. Backup database, Knowledge Base và cấu hình.
13. Pin phiên bản, thử staging và giữ rollback.
14. Theo dõi CPU, GPU, RAM, ổ đĩa, latency và lỗi provider.
15. Định kỳ rà soát user, tool, dữ liệu và model không còn sử dụng.

Kết luận

Ollama và Open WebUI tạo thành một stack local AI dễ tiếp cận nhưng đủ khả năng phát triển. Ollama giải quyết lớp model runtime và API; Open WebUI thêm giao diện, người dùng, RAG, memory, automation cùng hệ thống mở rộng. Với một máy có phần cứng phù hợp, người dùng có thể xây trợ lý AI riêng cho Vibe Coding, tài liệu và công việc mà không gửi mọi request tới một provider cloud.

Giá trị lớn nhất của self-hosting là quyền kiểm soát. Rủi ro lớn nhất cũng là quyền kiểm soát: người dùng phải chịu trách nhiệm cho bảo mật, backup, license, chất lượng model và vận hành. Bắt đầu với một model nhỏ, một Knowledge Base, một nhóm quyền và một bộ eval thực tế sẽ hiệu quả hơn việc cài hàng chục model và tool ngay ngày đầu.

Nguồn chính: repository Ollama, tài liệu Docker của Ollama, Ollama API, repository Open WebUI và release notes Open WebUI.